Toegankelijkheid van aanraakschermen,
de iPhone als voorloper...
Jeroen Baldewijns, Vlaams Digitaal OogpuntBlindenzorg Licht en Liefde
een stukje historiek
•	Eerste concepten voor ‘aanraak’bediening dateren uit de jaren 50 (Elograph)
•	1974: eerste transparante touch screens, die op een beeldschermen konden worden aangebracht
•	1993: Apple lanceert de Newton Message Pad PDA met een (penbediend) aanraakscherm
•	1994: Apple lanceert de PowerBook 500-reeks: de eerste laptop met trackpad
•	1996: het idee achter de geflopte Newton wordt door US Robotics met succes weer opgepikt; er verschijnt een lange een populaire reeks Palm PDA’s
•	2005: met Windows XP Tablet PC Edition wil Microsoft de tablet PC met touch screen doen doorbreken, dat lukt niet echt
sluimerend bestaan
•	Gedurende lange tijd slagen touch screen systemen er niet echt in om zich te ontpoppen tot mainstream producten
•	Pogingen in die richting waren:
-	Infokiosken op publieke plekken
-	Geldautomaten
-	Tablet PC’s met Windows XP
-	Ticketautomaten (NMBS)
-	Auto-GPS
een keerpunt...
•	10 januari 2007: Steve Jobs introduceert Apple’s eerste gsm: de iPhone 
•	In het oog springend kenmerk: geen klassiek bedieningstoetsenbord maar een ruim bemeten beeldscherm
•	‘Aanraakbedieing’ wordt naar hoger niveau getild: ‘MultiTouch’ herkent een ruim scala aan verschillende vingerbewegingen
toegankelijk?
•	Geen klassiek toetsenbord = geen tactiele bedieningselementen
•	Virtuele’ knoppen op het beeldscherm zijn niet voelbaar!
•	Ook opmerkelijk: geen woord over toegankelijkheid...
•	Dit alles riep veel vragen op

prangende vragen
•	Wordt dit ding ooit toegankelijk?
•	Zullen andere gsm-makers massaal volgen en ook ontoegankelijke touch screen toestellen maken? 
•	Welke impact zal de iPhone op termijn hebben op de markt van toegankelijkheidsproducten voor smartphones?
•	Wat volgde was bang afwachten...
bang afwachten...
•	De Mac wordt al jaren standaard met Zoomfunctie en VoiceOver geleverd
•	September 2008: iPod nano krijgt VoiceOver, Maart 2009: iPod shuffle krijgt VoiceOver
•	Het kon dus niet uitblijven: in juni 2009 krijgt ook de nieuwe iPhone 3GS volledige toegankelijkheidsfuncties: waaronder VoiceOver, een zeer inventief bedieningssysteem voor blinde iPhone-gebruikers
...wordt beloond!
•	iPhone 3GS krijgt:
-	VoiceOver schermuitleesprogramma met spraak- en brailleweergave
-	Full screen zoomen en hoog contrastfunctie
-	Stembediening
-	Bluetooth ondersteuning voor hardware toetsenbord
-	OUT OF THE BOX!
VoiceOver
•	iPhone-bediening via alternatieve vingerbewegingen, speciaal bedacht voor blinde gebruikers 
•	Spraakweergave met meer dan 20 meegeleverde kwalitatief hoogwaardige stemmen (ook Vlaams)
•	Bluetooth aansturing van brailleleesregels
•	Rotor voor vlotte navigatie in websites
•	Voor programmeurs: API’s en duidelijke toegankelijkheidsrichtlijnen
en de anderen?
•	Windows 7 Phone: Microsoft is de API’s voor ontwikkelaars van hulpmiddelen domweg ‘vergeten’ te voorzien... 
•	Android worstelt met de nadelen van Open Source:
-	Per merk een andere ‘look and feel’
-	Veel te grote variatie qua hardware
•	Symbian: Nokia trekt de stekker eruit, Symbian sterft wellicht en stille dood...
•	Blackberry, Palm: nog geen toegankelijkheid in het vooruitzicht

what’s next?
•	iPad verschijnt in januari 2010
•	Identiek bedieningsconcept
•	Identiek toegankelijkheidsconcept
•	Nieuwe mogelijkheden:
-	Groter scherm voor slechtzienden
-	Interessante extra functies: notitietoestel, krant lezen, boeken kopen en lezen, internet consulteren...
-	Kortom: een alternatief voor een laptop
Universal Design
•	Voor Apple gebruikt Universal Design niet als een holle slogan: Mac, Apple TV, iPod, iPhone, iPad: alle hardware bevat out-of-the box (zonder extra kost) de nodige toegankelijkheidsvoorzieningen
•	Maar vele grote namen volgden dit voorbeeld (nog) niet: Microsoft, Nokia, Android, RIM,... Vlaamse aanbieders van digitale TV,...   Helaas...
toekomst...
•	Concepten voor aanraakbediening zitten overduidelijk in de lift
•	Getuige hiervan: het Mac OS X platform heeft deze zomer een opmerkelijke eerst stap gedaan in de richting van MultiTouch bediening 
•	Er zal vanuit onze sector nog heel wat overtuigingskracht nodig zijn om sommige bedrijven te overtuigen van universal design
•	Whishfull thinking: hopelijk volgen de andere platforms het voorbeeld van Apple...
positieve noot
•	Er zijn er nog die universal design ernstig nemen:
-	Woestijnvis
-	BNP Paribas Fortis